AFC đang xem xét triển khai AFC Nations League từ năm 2030, với tham vọng tạo ra một hệ thống thi đấu mới có thể đồng thời gắn với vòng loại World Cup và Asian Cup. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất đối với bóng đá cấp đội tuyển ở châu Á trong nhiều năm qua.
Theo ESPN, giải đấu dự kiến có sự góp mặt của 47 đội tuyển châu Á, được chia thành ba hạng đấu gồm Tier 1 với 18 đội, Tier 2 với 18 đội và Tier 3 với 11 đội. Hệ thống này được tổ chức theo mô hình lên hạng và xuống hạng, qua đó tạo thêm tính cạnh tranh giữa các nhóm đội tuyển.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc AFC Nations League có thể trở thành một phần quan trọng trong cuộc đua giành vé World Cup. Theo phương án dự kiến, từ phiên bản 2032/33, các đội tại Tier 1 sẽ thi đấu 12 trận, gồm 6 trận sân nhà và 6 trận sân khách.
AFC Nations League có thể thay đổi đường đến World Cup của bóng đá châu Á
Sáu đội đứng đầu Tier 1 sẽ giành vé trực tiếp dự World Cup. Trong khi đó, các đội xếp từ thứ 7 đến thứ 10 sẽ bước vào vòng play-off để cạnh tranh thêm suất tham dự. Hai đội có thành tích tốt nhất tại vòng đấu này sẽ giành vé World Cup, còn đội đứng thứ ba sẽ có cơ hội tiếp tục tranh suất thông qua vòng play-off liên lục địa.
Cách tiếp cận này sẽ tạo ra sự khác biệt đáng kể so với hệ thống vòng loại World Cup 2026 của AFC. Ở vòng loại hiện tại, 18 đội được chia thành ba bảng, sáu đội đứng đầu mỗi bảng giành vé trực tiếp, trong khi các đội xếp sau phải bước vào những vòng đấu bổ sung.
Không chỉ World Cup, AFC Nations League còn có thể được sử dụng để xác định các suất tham dự Asian Cup. Với những phiên bản gắn với vòng loại Asian Cup, 18 đội Tier 1 cùng 6 đội có thứ hạng cao nhất tại Tier 2 dự kiến sẽ giành quyền góp mặt ở giải đấu châu lục.
Bên cạnh cuộc đua giành vé, 8 đội đứng đầu Tier 1 sẽ tiến vào vòng knock-out để cạnh tranh chức vô địch AFC Nations League. Như vậy, giải đấu không chỉ đóng vai trò vòng loại mà còn có thể trở thành một sân chơi độc lập dành cho các đội tuyển hàng đầu châu Á.
Theo lộ trình được đề xuất, AFC có thể tổ chức một phiên bản thử nghiệm trong mùa giải 2028/29 trước khi hướng tới việc triển khai chính thức từ năm 2030. Tuy nhiên, đây vẫn là kế hoạch đang được AFC xem xét và chưa phải thể thức đã được áp dụng chính thức.
Nếu được thông qua, AFC Nations League có thể thay đổi đáng kể cách các đội tuyển châu Á cạnh tranh suất dự World Cup. Thay vì một hệ thống vòng loại kéo dài qua nhiều vòng như hiện nay, các đội sẽ có thêm một con đường thi đấu liên tục, với cơ hội được xác định dựa trên thành tích trong cả một chu kỳ Nations League.